به نام خداوند لوح و قلم
تقدیم به :
1- همه ی معلمانی که تنگناهای مادی ؛ بر معنویت مسئولیتشان اثر منفی نگذارده است .
2- همه ی دانش آموزانی که تبلیغات بیگانه بر باور شکوفایی خلاقیتشان اثر منفی نگذارده است .
3- همه ی مسئولانی که تراکم کارهای اداری بر احساس مسئولیت تحول آفرینیشان اثر منفی نگذارده است .
4- همه ی پدر و مادرانی که مشغله های زندگی بر ادای وظیفه ی پرورشی و تربیتی شان اثر منفی نگذارده است .
فکربکر
پیش در آمد
انگیزه ی تاسیس این پایگاه ؛ مبادله ی تجربه ی آموختن است
تجربیاتی که درسالهای پر فراز و نشیب کاری ؛ به قیمت صرف عمر گران مایه کسب شده است
اصولا اگر هر انسان دو بار متولد می شد ؛ یک بار برای کسب تجربه ؛ و بار دوم جهت به کار گیری آن تجریه ها شاید مبادله ی تجربیات آن چنان ضروری نبود امّا در جهت غنیمت شماری فرصت ها استفاده از تجارب دیگران در فرآیند کارآموختن ؛ امری مفید و فکربکری در جهت عقل سلیم به نظر می آید .
در سالها ی دهه ی هفتاد آزمون هایی از کتاب حرفه و فن دوره ی راهنمایی به روش "کتاب باز"
"OPEN BOOK" تحت عنوان جداول فکر بکر طراحی و توزیع شد که خوشبختانه مورد استفاده ی همکاران خوب و دانش آموزان عزیز قرار گرفت . اقبال فوق انگیزه ی مناسبی بود که آزمون های فوق ذکر؛ جهت بررسی و اجرا به مراکز همه ی استان ها ارسال شود .
نام گذاری این مکتوب ( پایگاه ) ملهم از نام آن جداول می باشد .
عزیز
هم وطن هم شاگردی هم کار هم پالکی هم کلاسی
هم جهت هم فکر هم نظر هم رزم هم هدف
هم آشیان هم مسلک هم شیره هم درسی هم آهنگ
هم سایه هم آفتاب هم شهری هم آیین هم سفر
هم مکتب هم تا هم صحبت هم اندیش هم ردیف
هم زمانه هم درد هم راه هم سفینه هم کرانه
هم سو هم ذوق هم آفاق هم توان هم نام
هم ساز هم سوز هم نوا هم آوا هم دوش
هم فاز هم راز هم بهانه هم زورق هم فلق
هم صدا هم جوار هم دل هم کلام هم ترانه
هم طرف هم دوره هم کیش هم ریش هم اندوه
هم سیرت هم سایت هم مال هم آواز هم آورد
هم پایه هم گروه هم پیشه هم پیمان هم تراز
هم جوار هم جوش هم دست هم ناله هم داستان
هم دم هم رنگ هم زاد هم زبان هم سال
هم سان هم گام هم نبرد هم نمک هم نشین
هم ولایتی هم مسجدی هم همه
همه وهمه به سایت :
(فکر بکر) خوش آمدید ! مقدمتان گلباران – فکرتان نورباران
مدرسه امتحان می گیرد خدا هم امتحان می گیرد بیائید با هم مقایسه کنیم !!
سوره مبارکه عنکبوت آیه ی شماره ی 2 و سوره مبارکه بقره آیه ی 155
1- در امتحان مدرسه بین امتحانات زمانی برای یاد گیری و آمادگی امتحان بعدی مشخص می شود امّا در امتحان الهی استمرار امتحانات لحظه به لحظه است .
2- در امتحان مدرسه کسی در التزام برای خراب شدن آن نیست امّا در امتحان الهی شیطان برای خراب شدن آن سوگند خورده است .
3- در امتحان مدرسه مراقبین کمک نمی کنند امّا در امتحان الهی خدا خود راه را نشان می دهد . (لنهد ینهم سبلنا)
4- پاداش موفقیت در امتحان مدرسه در این دنیا میسر است امّا پاداش موفقیت در امتحان الهی به دلیل محدودیت در این دنیا ؛ میّسر نمی باشد .
5- در صورت عدم موفقیت تعداد دفعات شرکت در امتحان محدودیت زمانی و مکانی دارد امّا در امتحان الهی در صورت شکست تا آخر عمر و در هر مکان امکان تجدید امتحان وجود دارد .
6- در امتحان مدرسه امکان کسب نمره بدون امتحان میسر است امّا در پیشگاه خدا کسب امتیاز بدون امتحان میسر نیست .
7- معلمین قبل از امتحان نتیجه را دقیقا نمی دانند امّا خداوند قبل از امتحان از نتیجه مطلع است .
8- امتحان مدرسه برای اطلاع معلمین است امّا امتحان خدا برای اطلاع خود شخص است .
9- این امکان وجود دارد که شخص به مدرسه نرود و امتحان هم ندهد امّا غیر ممکن است که به زندگی دنیا بیاید و از او امتحان الهی گرفته نشود .
10- در امتحان مدرسه نمره ی کسب شده دقیقاً نتیجه ی تلاش های فرد نیست و درصدی خطا دارد امّا در امتحان الهی (ذرة مثقالة خیراً یره و مثقالة شراً یره ) مبّری از خطاست .
11- اعتراض در نتیجه ی امتحانات مدرسه ممکن است باعث تغییر نمره شود امّا اعتراض در نتیجه ی نمره الهی موجب تغییر نتیجه ی امتحان نمی شود .
12- سرعت نمره دادن در امتحان مدرسه کم است امّا سرعت حسابرسی در امتحان الهی سریع است . (والله سریعٌ الحساب )
13- در امتحان مدرسه امکان اشتباه در ثبت نمرات وجود دارد امّا در امتحان الهی امکان اشتباه در ثبت امتیازات امکان ندارد .
14- امتحانات مدرسه از نظر موضوعی همه در یک راستا است امّا موضوعات امتحانات الهی گاهی متفاوت و بلکه برای افراد گوناگون متضاد است مثلا یکی با فقر و یکی با مال فراوان امتحان می شود ؛ یکی با توانایی فراوان و دیگری با مسئله ی ناتوانی امتحان می شود ؛ یکی با سلامت و یکی با بیماری امتحان می شود و.........
15- زمان در امتحان مدرسه محدود است امّا در امتحان خدا محدودیت ندارد . ( تا آخر عمر)
16- مکان در امتحان مدرسه منحصر به مدرسه است امّا در امتحان خدا همه ی صحنه های زندگی ؛ مکان امتحان است .
17- در امتحان مدرسه تعداد پرسش ها برای همه یکسان است امّا در امتحان الهی سختی و آسانی متناسب با توانایی های فرد است . ( برای رعایت عدالت ) (لایکلف الله نفساً الا وسعها )
18- در امتحان مدرسه پرسش ها برای همه یکسان امّا در امتحان الهی پرسش ها و موضوع متناسب با بهره مندی افراد از نعمات و فرصت ها ست .
19- در امتحان مدرسه موفقیت منوط به همان امتحان است امّا در امتحان الهی موفقیت منوط به موفقیت در امتحانات بعدی است به بیان دیگر در امتحان مدرسه عدم موفقیت ها موفقیت های قبلی را باطل نمی کند امّا در امتحان الهی عدم موفقیت در یک دوره موفقیت های قبلی را زیر سوال می برد و گاهی باطل می کند .
20- در امتحان مدرسه اگر دوستتان داشته باشند ؛ امتحان را ساده می گیرند امّا در امتحان الهی هر چه بیشتر محبوبیّت داشته باشید امتحان را سخت تر می گیرند !!!
21- در مدرسه به مطالب حفظی یا فراگرفته ها نمره می دهند امّا در امتحان الهی به اعتقادات قلبی و عملی امتیاز می دهند .
22- در امتحان مدرسه نمره ها سقف محدود دارند امّا در امتحان الهی امتیازات محدودیتی ندارند .
23- موضوع امتحان در مدرسه مشخص و اعلام شده است امّا در امتحان الهی موضوعات متفاوت و متغیر و گاهی متضادند .
24- در امتحان مدرسه امکان تقلب و کسب نمره کاذب وجود دارد امّا در امتحان الهی هرگز امکان تقلب وجود ندارد .
25- در امتحان مدرسه امکان کمک از امتحان گیرنده نیست امّا در امتحان الهی نه تنها امکان کمک از امتحان گیرنده هست بلکه امتحان گیرنده خود می فرماید به من توکل کنید و از من کمک بخواهید . (و من یتوکل علی الله و هو حسبه )
26- در امتحان مدرسه نتیجه ی مثبت هر امتحان غیر قابل برگشت است امّا در امتحان الهی گاهی نتیجه ی مثبت امتحان به واسطه ی عدم موفقیت در امتحان بعدی باطل می شود .
27- درامتحان مدرسه نمره ی مثبت را به دیگران گفتن ارزش است ( تظاهر ) امّا در امتحان الهی نتیجه ی مثبت را پنهان داشتن ارزش است .
28- ارزش کسب شده در امتحان مدرسه گذرا ست امّا ارزش کسب شده در امتحان خدا ماندگار است .
29- امتحان گیرنده در زمان و مکان تغییر می کند امّا در امتحان الهی ؛ امتحان گیرنده در زمان و مکان یکی است (خدا )
30- در امتحان مدرسه کارنامه را با هر دست ممکن است بگیرید امّا در امتحان الهی کارنامه ی قبول شدگان را به دست راست و کارنامه ی مردود شدگان را به دست چپ می دهند .
دفتر دوم
صفحه یک
به نام آن که هستی ، نام از او یافت فلک جنبش، زمین آرام از او یافت
به نام آن که در یک طرفۀ العین ز "کاف" و"نون"پدید آوردکونین
اِنَمّا اَمرُهُ اِذا اَرّادَ شَیاً اَن یَقولَ لَهُ کُن فَیَکون
طرح درسی در ارتباط با "خدا" ویژه ی استفاده ی دبیران محترم دینی و قرآن و پرورشی و همکاران محترم سایر رشته ها
به شرط توفیق
در آغاز پس از بیان مقدمه ای کوتاه برای طرح موضوع
قرائت شعر آقای مرحوم "قیصر – امین پور" در کلاسی به آرامش رسیده از نوجوانان و جوانان نا آرام و تشنه ی آرامش ، با بیانی رسا و احساسی در خور و آن گاه برای هر پرسش به صورت مجزا مراحل :
الف: فرصت تفکر وبارش فکری "پس از تفکری کوتاه داوطلبین به ترتیب اظهار نظر نمایند و خلاصه ی گفته آن ها در معرض دید دیگران در تابلو نوشته شود ."
ب: بحث منظم و کنترل شده ی دانش آموزان داوطلب به نحوی که دیگران به مطالب ارائه شده توجه کنند.
ج: تأیید و توضیحات تکمیلی با ارائه ی دلایل قرآنی و حدیث و غیره
د : نتیجه گیری از زبان فراگیران و تأیید شما همکار گرامی
یاد آوری : زمان هر جلسه از ظرفیت فراگیری و دقت و حوصله ی فراگیر فراتر نرود خلاقیت شما همکار عزیز همراه با احادیث و آیات مرتبط موجب افزایش جاذبه ی موضوع خواهد شد – در پایان اجرای طرح فراگیران می توانند برداشت کلی خود را مقاله گونه ارئه دهند - ضمناً تفسیر شعر آغازین هم می تواند برای دانش آموزان قابل تأمل باشد والسلام
پیش از این ها..........خدا
پیش از این ها فکر می کردم خدا خانه ای دارد کنار ابر ها
مثل قصر پادشاه قصه ها خشتی از الماس و خشتی از طلا
پایه های برجش از عاج و بلور بر سر تجتی نشسته با غرور
ماه، برق کوچکی از تاج او هر ستاره، پولکی از تاج او
اطلس پیراهن او، آسمان نقش روی دامن او، کهکشان
رعد و برق شب، طنین خنده اش سیل و طوفان، نعره ی توفنده اش
دکمه ی پیراهن او ، آفتاب برق تیغ و خنجر او ، ماهتاب
هیچ کس از جای او آگاه نیست هیچ کس را در حضورش راه نیست
.......................................
پیش از این ها خاطرم دلگیر بود از خدا، در ذهنم این تصویر بود
آن خدا بی رحم بود و خشمگین خانه اش در آسمان، دور از زمین
بود ، اما در میان ما نبود مهربان و ساده و زیبا نبود
در دل او" دوستی" جایی نداشت مهربانی هیچ معنا یی نداشت
هرچه می پرسیدم، از خود، از خدا از زمین، از آسمان، از ابر ها
زود می گفتند: این کار خدا ست پرس وجو از کار او کاری خطاست
هر چه می پرسی، جوابش آتش است آب اگر خوردی، عذابش آتش است
تا ببندی چشم، کورت می کند تا شدی نزدیک، دورت می کند
کج گشودی دست، سنگت می کند کج نها دی پای، لنگت می کند
تا خطا کردی، عذابت می کند در میان آتش، آبت می کند
....................................
با همین قصه، دلم مشغول بود خواب هایم، خواب دیو و غول بود
خواب می دیدم که غرق آتشم در دهان شعله های سر کشم
در دهان اژدهایی خشمگین بر سرم باران گرز آتشین
محو می شد نعره هایم بی صدا در طنین خنده ی خشم خدا
نیت من ، در نماز و در دعا ترس بود و وحشت از خشم خدا
هر چه می کرئم همه از ترس بود مثل از بر کردن یک درس بود
مثل تمرین حساب و هندسه مثل تنبیه مدیر مدسه
تلخ ، مثل خنده ای بی حوصله سخت ، مثل حل صدا ها مسئله
مثل تکلیف ریاضی سخت بود مثل صرف فعل ما ضی سخت بود
...............................................
تا که یک شب دست در دست پدر راه افتادم به قصد یک سفر
در میان راه ،در یک روستا خانه ای دیدیم ، خوب و آشنا
زود پرسیدم: پدر، اینجا کجاست؟ گفت:اینجا خانه ی خوب خداست
گفت: اینجا می شود یک لحظه ماند گوشه ای خلوت،نمازی ساده خواند
با وضویی، دست و رویی تازه کرد با دل خود، گفتگویی تازه کرد
گفتمش: پس آن خدای خشمگین خانه اش این جا ست در روی زمین؟!
گفت: آری ، خانه ی او بی ریا ست فرش هایش از گلیم و بوریاست
مهربان و ساده بی کینه است مثل نوری در دل آیینه است
عادت او نیست خشم و دشمنی نام او نور و نشانش روشنی
خشم، نامی از نشانی های اوست حا لتی از مهربانی های اوست
قهر او از آشتی ، شیرین تر است مثل قهر مهربان مادر است
دوستی را دوست ، معنی می دهد قهر هم با دوست ، معنی می دهد
هیچ کس با دشمن خود، قهر نیست قهری او هم نشان دوستی است
........................................
تازه فهمیدم خدایم ، این خداست این خدای مهربان و آشناست
دوستی ، از من به من نزدیک تر از رگ گردن به من نزدیک تر
آن خدای پیش از این را باد برد نام او را هم دلم از یاد برد
آن خدا مثل خیا ل و خواب بود چون حبا بی ،نقش روی آب بود
می توانم بعد از این، با این خدا دوست باشم، دوست،پاک و بی ریا
می توان با این خدا پرواز کرد سفره ی دل را برایش باز کرد
می توان درباره ی گل حرف زد صاف و ساده،مثل بلبل حرف زد
چکه چکه مثل باران راز گفت با دو قطره،صد هزاران راز گفت
می توان با او صمیمی حرف زد مثل یاران قدیمی حرف زد
می توان تصنیفی از پرواز خواند با الفبای سکوت آواز خواند
می توان مثل علف ها حرف زد با زبان بی الفبا حرف زد
.........................................
می توان درباره ی هر چیز گفت می توان شعری خیال انگیز گفت
مثل این شعر روان و آشنا " پیش از این ها فکر می کردم خدا.."
پرسش ها ، پرسش ها یی که همکار محترم در جمع دانش آموزان مطرح می کند و تک تکت به بحث می نشیند.
( رنگ های قرمز توضیحات دبیر است که پس از ایده یابی با خلاقیت خود آن ها را تکمیل می نماید)
1-آیا خدا خانه دارد؟ خانه، یا خانه های خدا کدامند؟
دل – مسجد – کعبه _ دل مومن عرش خداست _ حدیث
2- خدا کجاست ؟ آن جا که خدانیست کجاست ؟ !
3- آیا خدا ما را می بیند ؟ مگر خدا چشم دارد ؟! توضیح ِ بصیرت خدا – الم یعلم به ان الله یری
4 – آیا کسی را در حضورش راه هست ؟ هو معکم این ما کنتم راه حضور برای همه باز است با دو با ل- عبادت و ولایت
5 – آیا خدا بی رحم است ؟! بحث و توضیح مفاهیم رحمان و رحیم و ارحمن الراحمین رحمت خدا مقدم بر غضب اوست - دعای جوشن کبیر
6 – ایا خدا خشمگین می شود؟ غضب خدا به علت نا فرمانی بندگان است
غیر المغضوب علیهم و لاضالین سوره ی حمد آیه ی 7
7 – آیا خدا ، راضی می شود ؟ راضیهً مرضیهً سوره ی فجر آیه ی 28 سریع ا لرضا دعای کمیل
8 – خدا مهربان – زیبا است ، آری یا نه؟ والله جمیل و یحب الجمال " حدیث " مهربان تر از ما به ما –
9- آیا امکان دوستی با خدا وجود دارد ؟ یک طرفه یا دو طرفه ؟
چگونه ؟
10- نشانه دوستی با خدا چیست ؟ ارزیابی این دوستی چگونه است؟ میزان دوستی خدا با شما، معادل دوستی شما با خداست " حدیث"
11 – آیا پرس و جو از کار خدا کاری خطاست ؟ کار خدا همه از روی حکمت است ، حکمت ها برای انسان پاره ای آشکار و پاره ای پنهان است
12 – آیا اگر به خدا نزدیک شدی ، دورت می کند ؟! اگر یک قدم به خدا نزدیک شوی ، خدا ده قدم به شما نزدیک می شود " حدیث" نیت همه ی عبادات تقرب یعنی نزدیکی به خداست
13 – فاصله ی ما از خدا چقدر است ؟ به نسبت میزان عبادات ما و توجه ما به خدا است و البته این فاصله فیزیکی نیست
14 – فاصله خدا از ما چقدر است ؟ نحنُ ا قرَبُ ا لیه من حبل ا لوَرید خدا می فرماید : من از رگ گردن به شما نزدیک ترم
15 – آیا اگر خطا کردی ، عذابت می کند ؟ بحث مفصل پیرامون مسئله ی توبه و توبه پذ یری خد ا
16 - آیا از روی ترس خدا را عبادت می کنید ؟!
17 – آیا به طمع بهشت ، خدا را عبادت می کنید ؟!
18 – آیا انگیزه ی بهتری برای عبادت خدا می شناسید؟ حضرت علی (ع) می فرماید : نه از ترس دوزخ ، و نه به طمع بهشت خدا را عبادت می کنم ، بلکه به دلیل آن که خدا را لایق پرستیدن یافتم و چون که عاشق او هستم
19 – قهر خدا ، مثل قهر مهربان مادر است ، یعنی چه ؟ یعنی خدا تنها پناهگاه است . و ما از قهر او به رحمت او پناه می بریم
20 – چگونه می توان با خدا پرواز کرد ؟! اشاره به حدیث " نماز معراج مومن است " و معرفی کتاب ( نزیک تر بیا احمد (ص) ) در ارتبا ط با معراج از انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ، نام نویسنده : زهرا زو ا ریان ( مطالعه این کتاب را به همکاران خوبم و دانش آموزان عزیز توصیه می کنم )
21 – خدا یار قدیمی است چه مفهومی دارد ؟ هو الاول والآخر
22 – توضیح دهید که چگونه می توان سفره ی دل را برای خدا باز کرد ؟! خداوند ستار العیوب و محرم اصرار است و هیچ سری بر او پوشیده نیست ، اما دوست دارد بنده اش با حرف بزند
23 – چگونه می توان با " دو قطره ، صد هزاران راز گفت ؟" – کدامین دو قطره ؟! در دعای کمیل می خوانیم که : " اشک " بهترین و تنها سلاح مومن است ، برای تقرب به درگاه خدا و برای گشایش درهای رحمت
24 _ منظور از آواز خواندن با " الفبای سکوت" چیست ؟
کدام شنونده سکوت را می شنود؟!
شنونده ای که کلید همه ی اسرار غیب و هستی نزد اوست.
و عنده مفاتح الغیب
توصیه: تمرین کنیم با الفبای سکوت با خدا حرف بزنیم.
25 _ آیا خدا بندگان را امتحان می کند ؟ چگونه ؟!
26 _ چه تفاوت هایی بین امتحان خدا و امتحان مدرسه می شناسید؟ مقایسه کنید.
دفتر سوم
ای نام تو بهترین سرآغاز
سلام همکار محترم:
عنایت دارید که شروع کلاس و درس ، با نام خدا ضامن موفقیّت شما و موجب توجه دانش آموزان به منشاء علم و هستی خواهد شد. آفرینش گری شما همکار خوب در متنوّع کردن این یاد خدا در شروع درس و کلاس می تواند اثر مضاعف بر موفقیت شما و توجه فراگیران بگذارد. استفاده ی مستمر به ویژه انتخاب متناسب (با موضوع درس یا زمان) از آن ها و جمع بندی در آخرین جلسه درس در اذهان فراگیران پایدار خواهد ماند. بدین منظور چند نمونه پیش نهادی که از منابع موثق مانند قرآن استخراج شده به حضور شما تقدیم می گردد ، توجه داشته باشید که شماره ی آیات در روایات مختلف قرآنی کمی متفاوت است.
"لطفا تکثیر و بین همکاران جهت استفاده توزیع بفرمایید"
به نام خدایی که زمین را گسترد - بقره از آیه ی 22
به نام خدایی که آسمان را برافراشت- بقره از آیه ی 22
به نام خدایی که به سوی او باز خواهیم گشت – بقره از آیه ی 28
به نام خدای دانا و حکیم - بقره از آیه ی 32
به نام خدایی که انسان را در زمین مستقر کرد ، تازمان مرگ – بقره از آیه ی 36
به نام خدای مهربان و توبه پذیر – بقره از آیه ی 37
به نام خدایی که صاحب فضل عظیم است – بقره از آیه ی 105
به نام خدایی که مالک آسمان ها و زمین است – بقره از آیه ی 107
به نام خدای آفریننده ی آسمان ها و زمین – بقره از آیه ی 117
به نام خدای شنونده و دانا – بقره از آیه ی 137
به نام خدایی که چون یادش کنیم ، یادمان کند – بقره از آیه ی 152
به نام خدایی که یاور صبرکنندگان است – بقره از آیه ی 153
به نام خدای توبه پذیر و مهربان – بقره از آیه ی 160
به نام خدای آمرزنده و مهربان – بقره از آیه ی 173
به نام خدایی که روزه را واجب گردانید تا پرهیزگار شویم – بقره از آیه ی 183
به نام خدایی که حکم راآسان خواسته و تکلیف رامشکل نگرفته – بقره ازآیه ی 185
به نام خدای نزدیک دور نشدنی – بقره از آیه ی 186
به نام خدایی که دشمن ستمکاران است – بقره از آیه ی 190
به نام خدایی که یاور پرهیزکارن است – بقره از آیه ی 194
به نام خدایی که عذابش شدید است – بقره از آیه ی 196
به نام خدایی که به سرعت به حساب همه می رسد – بقره از آیه ی 202
به نام خدایی که به سویش باز خواهیم گشت – بقره از آیه ی 203
به نام خدایی که فساد را دوست ندارد – بقره از آیه ی 205
به نام خدایی که توبه کنندگان را دوست دارد – بقره از آیه ی 222
به نام خدای شنونده دانا – بقره از آیه ی 224
به نام خدایی که از کردار شما آگاه است – بقره از آیه ی 223
به نام خدای آمرزنده ی بردبار – بقره از آیه ی 225
به نام خدایی که از نیّات درونی شما آگاه است – بقره از آیه ی 235
به نام خدایی که به گفتار و کردار خلق شنوا و داناست – بقره از آیه ی 244
به نام خدایی که به کردار ستمگران آگاه است – بقره از آیه ی 246
به نام خدایی که راه هدایت و گمراهی را روشن گردانید – بقره از آیه ی 256
به نام خدایی که یار اهل ایمان است – بقره از آیه ی 257
به نام خدایی که بی نیاز و بردبار است – بقره از آیه ی 263
به نام خدایی که آیات خود را به شما به روشنی بیان کند – بقره از آیه ی 266
به نام خدایی که وعده ی آمرزش و احسان دهد – بقره از آیه ی 268
به نام خدایی که فضل و رحمتش بی منتهاست – بقره از آیه ی 268
به نام خدایی که بر انفاق انفاق کنندگان آگاه است – بقره از آیه ی 273
به نام خدایی که تجارت را حلال و ربا را حرام گردانید – بقره از آیه ی 275
به نام خدایی که سود ربا را نابود گرداند – بقره از آیه ی 276
به نام خدایی که دوست ندارد مردم بی ایمان گنه پیشه را – بقره از آیه ی 276
به نام خدای زنده و پاینده ی ابدی – آل عمران از آیه ی 2
به نام خدای نگارنده صورت ها – آل عمران از آیه ی 6
به نام خدایی که خلف وعده نخواهد کرد – آل عمران از آیه ی 9
به نام خدایی که به حال بندگان بیناست – آل عمران از آیه ی 15
به نام خدایی که هرچه بخواهد انجام می دهد – آل عمران از آیه ی 40
به نام خدایی که بهترین مکرکنندگان است – آل عمران از آیه ی 54
به نام خدایی که دوست مو منان است – آل عمران از آیه ی 68
به نام خدایی که رحمتش بی منتهاست – آل عمران از آیه ی 74
به نام خدایی که پرهیزکاران را دوست دارد – آل عمران از آیه ی 76
به نام خدایی که از طاعت خلایق بی نیاز است – 97
به نام خدایی که دوست دار نیکوکارن است – آل عمران از آیه ی 134
به نام خدایی که به شکرگزاران جزای نیک اعطا کند – آل عمران از آیه ی 145
به نام خدایی که نخواهد مرد کسی جز فرمان او – آل عمران از آیه ی 145
به نام خدایی که صبرکنندگان را دوست دارد – آل عمران از آیه ی 146
به نام خدایی که بهترین یاری رسان ِ یاری کنندگان است – آل عمران ازآیه ی 150
به نام خدایی که ضایع نکند اجر اهل ایمان را – آل عمران از آیه ی 171
به نام خدایی که صاحب فضل و رحمت بی منتها است – آل عمران از آیه ی 174
به نام خدایی که به عهد خود وفادار است – آل عمران از آیه ی 194
به نام خدایی که نزد اوست پاداش نیکو – آل عمران از آیه ی 195
به نام خدایی که همه ی مارا از یک تن بیافرید – نساء از آیه ی 1
به نام خدایی که ناظر و مواظب اعمال ماست – نساء از آیه ی 1
به نام خدایی که برای محاسبه خلق کافی است – نساء از آیه ی 6
به نام خدایی که بر هرچه انجام دهید شاهد است – نساء از آیه ی 33
به نام خدایی که بزرگوار و عظیم الشأن است – نساء از آیه ی 34
به نام خدایی که مردم خودپسند و متکبّر را دوست ندارد – نساء از آیه ی 36
به نام خدایی که فرمان قضای او البته واقع شدنی است – نساء از آیه ی 47
به نام خدایی که هرچه نیکویی رسد از جانب اوست – نساء از آیه ی 79
به نام خدایی که به حساب هر نیک و بد خواهد رسید – نساء از آیه ی 86
به نام خدایی که همه را جمع آورد ، در روز رستاخیز – نساء از آیه ی 87
به نام خدایی که بخشنده و آمرزنده بندگان است – نساء از آیه ی 99
به نام خدایی که عزت همه نزد اوست – نساء از آیه ی 139
به نام خدایی که راه تسلط کافران بر مومنان را بسته است – نساء از آیه ی 141
به نام خدایی که به مومنین اجر بزرگی عطا خواهدفرمود – نساء از آیه ی 146
به نام خدایی که کارش همه از روی حکمت است – نساء از آیه ی 158
به نام خدایی که به اندیشه های درونی شما آگاه است – مائده از آیه ی 7
به نام خدایی که بازگشت همه به سوی اوست – مائده از آیه ی 48
به نام خدایی که مردم بدکار را هدایت نخواهد کرد – مائده از آیه ی 108
به نام خدای دانای باطن همه ی موجودات – مائده از آیه ی 109
به نام خدایی که مارا از خاک بیافرید – انعام از آیه ی 2
به نام خدایی که شنونده و داناست – انعام از آیه ی 14
به نام خدایی که جز او خدایی نیست – انعام از آیه ی 19
به نام خدایی که بهترین حکم فرمایان است – انعام از آیه ی 57
به نام خدایی که کلید خزاین غیب نزد اوست – انعام از آیه ی 59
به نام خدایی که می داند آن چه را که در خشکی و دریاست – انعام از آیه ی 59
به نام خدایی که برای حفظ شما فرشتگان را به نگهبانی می فرستد- انعام از آیه ی 61
به نام خدایی که حکم خلق با اوست – انعام از آیه ی 62
به نام خدایی که با سرعت ترین حساب رس است – انعام از آیه ی 62
به نام خدایی که شمارا از سختی ها نجات می دهد- انعام از آیه ی 64
به نام خدایی که به سوی او باز خواهیم گشت – انعام از آیه ی 72
به نام خدایی که نیکو کاران را پاداش خواهد داد – انعام از آیه ی 84
به نام خدایی که در زمین دانه و هسته را می شکافد – انعام از آیه ی 95
به نام خدایی که زنده را از مرده و مرده را از زنده پدید می آورد-انعام از آیه ی 95
به نام خدایی که شب را برای آسایش خلق مقرر داشته – انعام از آیه ی 96
به نام خدایی که خورشید و ماه رابه نظمی معین به گردش درآورده-انعام از آیه ی 96
به نام خدایی که ستارگان را در تاریکی های بیابان و دریا، برای راهنمایی روشن داشته – انعام از آیه ی 97
به نام خدایی که همه ی شما را از یک تن بیافرید – انعام از آیه ی 98
به نام خدایی که از آسمان باران فرو بارد – انعام از آیه ی 98
به نام خدایی که سبزه ها را از زمین بیرون آرد – انعام از آیه ی 99
به نام خدایی که همه ی دیدگان را می بیند – انعام از آیه ی 103
به نام خدایی که از عمل هیچ کس غافل نخواهد بود – انعام از آیه ی 132
به نام خدایی که اصراف کاران را دوست ندارد – انعام از آیه ی 141
به نام خدایی که بازگشت همه به سوی اوست – انعام از آیه ی 164
به نام خدایی که نشانه هایش را برای اهل دانش روشن بیان کرد-اعراف از آیه ی 32
به نام خدایی که رحمتش به نیکوکاران نزدیک است – اعراف از آیه ی 56
به نام خدایی که بهترین دادخواهان است – اعراف از آیه ی 87
به نام خدایی که مهربان ترین مهربانان است – اعراف از آیه ی 151
به نام خدایی که برترین آمرزندگان است – اعراف از آیه ی 155
به نام خدایی که رحمتش همه ی موجودات را فرا گرفته – اعراف از آیه ی 156
به نام خدایی که نیکان را افزون احسان کند – اعراف از آیه ی 161
به نام خدایی که زودکیفرکننده است – اعراف از آیه ی 167
به نام خدایی که پاداش درست کاران را ضایع نمی کند – اعراف از آیه ی 170
به نام خدایی که برتر است از آن چه مشرکان گویند – اعراف از آیه ی 190
به نام خدای سست کننده مکر کافران – انفال از آیه ی 18
به نام خدایی که با اهل ایمان است – انفال از آیه ی 19
به نام خدایی که اجر عظیم نزد اوست – انفال از آیه ی 28
به نام خدایی که به سوی اوست بازگشت امور – انفال از آیه ی 44
به نام خدایی که کافران را ذلیل خواهد کرد – توبه از آیه ی 2
به نام خدایی که پرهیزکاران را دوست دارد – توبه از آیه ی 4
به نام خدایی که توبه پذیر و مهربان است – توبه از آیه ی 104
به نام خدایی که خورشید را درخشان و ماه را تابان قرار داد – یونس از آیه ی 5
به نام خدایی که وعده ی او حق است – یونس از آیه ی 55
به نام خدایی که به سوی او باز خواهیم گشت – یونس از آیه ی 56
به نام خدایی که ترس و غم در دل دوستانش نیست – یونس از آیه ی 62
به نام خدایی که حاکم ترین حکم فرمایان است – هود از آیه ی 45
به نام خدایی که مقتدر و تواناست – هود از آیه ی 64
به نام خدایی که انتقامش بسیار دردناک وشدید است – هود از آیه ی 102
به نام خدایی که ستم کاران را رستگار نسازد – یوسف از آیه ی 23
به نام خدایی که آسمان ها را بی ستون برافراشت – رعد از آیه ی 2
به نام خدایی که در زمین همه چیز را جفت بیافرید – رعد از آیه ی 3
به نام خدایی که جمیع فرشتگان به تسبیح او مشغولند – رعد از آیه ی 13
به نام خدایی که یادش آرام بخش دل هاست – رعد از آیه ی 28
به نام خدایی که همه ی مکر و تدبیر نزد اوست – رعد از آیه ی 42
به نام خدایی که نتوانند شمارند بندگان نعمت هایش را – ابراهیم از آیه 34
به نام خدایی که قرآن را نازل و آن را محفوظ خواهد داشت – حجر از آیه ی 9
به نام خدای فرستنده باد ها – حجر از آیه ی 22
به نام خدایی که انسان را از گِل خشکیده ی تغییریافته بیافرید – حجر از آیه ی26
به نام خدایی که یاور پرهیزکاران و نیکوکاران است – نحل از آیه ی 128
به نام خدایی که بسیار بردبار و آمرزنده است – اسراء از آیه ی 44
به نام خدایی که صلاح مارا بهتر می داند – اسراء از آیه ی54
به نام خدایی که قرآن را رحمت و شفاء برای مومنین قرار داد – اسراء از آیه ی82
به نام خدایی که قرآن را وسیله ی زیان برای ظالمین قرار داد- اسراء از آیه ی82
به نام خدایی که بر گوش جوانان کهف چند سالی پرده ی بیهوشی زد- کهف از آیه ی 11
به نام خدایی که به شمار ی همه ی موجودات آگاه است- مریم از آیه ی 94
به نام خدایی که آتش را برابراهیم سرد و سلامت کرد- انیباء از آیه ی 69
به نام خدایی که به داوود صنعت زره ساختن بیاموخت- انبیاء از آیه ی 80
به نام خدایی که بندگان صالح را وارثان زمین خواهد کرد- انبیاء از آیه ی 105
به نام خدایی که عاقبت کارها به دست اوست- حج از آیه ی 41
به نام خدایی که دانا و بردبار است- حج از آیه ی 59
به نام خدایی که بندگان را آزمایش خواهد کرد- مومنون از آیه ی 31
به نام خدایی که بهترین روزی رسان است- مومنون از آیه ی 72
به نام خدایی که نور آسمانها و زمین است- نور از آیه ی 35
به نام خدایی که مرغان هوا تسبیح گوی اویند- نور از آیه ی 41
به نام خدایی که هر چه خواهد بیافریند- نور از آیه ی 45
به نام خدایی که خواب را مایه ی آرامش قرار داد- فرقان از آیه ی45
به نام خدایی که به سلیمان زبان مرغان بیاموخت- نمل از آیه ی 16
به نام خدایی که قارون و ثروتش را به زمین فرو برد- قصص از آیه ی 81
به نام خدایی که سفارش کرد در حق پدر و مادر نیکی کنید- عنکبوت از آیه ی 8
به نام خدایی که ابراهیم را از آتش نجات داد- عنکبوت از آیه ی 24
به نام خدایی که مردگان را پس از مرگ زنده می کند- روم از آیه ی 50
به نام خدایی که به جز او یار و یاوری نیست- احزاب از آیه ی 17
به نام خدایی که آهن را در دست داوود نرم گردانید- سباء از آیه ی 10
به نام خدایی که بهترین روزی دهنده است – سباء از آیه ی 39
به نام خدایی که همه ی مردم را به عرصه ی محشر جمع آورد- سباء از آیه ی 40
به نام خدایی که شنوا و نزدیک است- سباء از آیه ی 50
به نام خدای برآرنده ی ابرهای بارنده- فاطر از آیه ی 9
به نام خدایی که به شکر گزاران احسان فراوان کند- فاطر از آیه ی 30
به نام خدایی که بردبار و آمرزنده است- فاطر از آیه ی 41
به نام خدای قاهر منتقم یکتا- غافر از آیه ی 16
به نام خدایی که از ساعت قیامت آگاه است- فصلت از آیه ی 47
پیشنهادی برای همکاران خوب حرفه و فن در جهت پیشبرد بهتر اهداف تدریس
درابتدای سال تحصیلی ضمن هماهنگی با مدیران محترم و حضور در اولین جسله ی عمومی انجمن اولیاء و مربیان ، مطالبی در مورد اهداف درس حرفه و فن و توانایی هایی که در نظر است دانش آموزان کسب نمایند با اولیا در میان بگذارند و فرآیند تشکیل کارگاه خانگی که با هدایت دبیر و همکاری و مساعدت اولیاء به وجود می آید و انجام کارهای مختلف در آن کارگاه به صورت مستمر و تکمیل آن کارگاه در دراز مدت و جلب نظر اولیاء برای لزوم گسترش درس حرفه و فن از مدرسه به خانه و از خانه به زندگی درهمه ی ابعاد را تبیین نماید – چگونگی تدریس فعال در درس حرفه و فن و مقایسه ی نتایج آن با روش های سنتی که معمولا برای اولیاء تازگی دارد می تواند موضوع ادامه ی صحبت های شما همکار عزیز باشد .
در اولین جلسات درس در ابتدای سال تحصیلی از دستورالعمل فرآیند تشکیل کارگاه خانگی ، مراحل کار را برای دانش آموزان بیان کنید ، تا در بخش سوم دفتر حرفه و فن یادداشت نمایند و به ترتیب در خانه به مرحله ی اجرا در آورند و سپس در دفتر خود اجرای مراحل را به صورت گزارش انجام کار بنویسند . برای اطلاع بیشتر به فهرست گروه تحت عنوان " کارگاه خانگی" مراجعه فرمایید. اصولا چه خوب است همکاران عزیز هیچ کار فکری یا عملی را بدون ثبت گزارش کتبی فرآیند انجام ، هر چند به صورت خلاصه نپذیرند و همین گزارش های کتبی در دفترچه ی حرفه و فن دانش آموزان مبنایی برای امتیاز و خود باوری باشد .
در اواسط سال تحصیلی برای پیگیری کار کارگاه های خانگی ، با هماهنگی اولیاء به اتفاق دانش آموزان دیگراز بعضی کارگاه های خانگی بازدید به عمل آمده و نتیجه ی بازدید در نشریات به صورت مطلب و عکس و در سخنرانی ها به صورت تشویق و یا حداقل عکسی از دانش آموز در کنار کارگاه خانگی او در گروه یا وبلاگ حرفه و فن ذخیره و در معرض دید دیگران قرار گیرد .
چه خوب است که همکاران خوب حرفه و فن هرگز دست خالی به کلاس نروند و برای برنامه تدریس هر روز خود از اشیاء وسایل متفاوتی در جهت تحریک افکار فرگیران در راستای موضوع درس بهره گیرند .
باید به یاد داشته باشیم که بدون شک درس آموزش حرفه و فن پس از ورزش باید شیرین ترین و خاطره انگیز ترین درس در اذهان اکثریت دانش آموزان باشد ، در غیر این صورت باید در روش ها و برخوردهایمان تجدید نظر کنیم .
پیامبر اکرم (ص) می فرمایند :"وای بر کسی که دو روزش مساوی باشد."
در واقع روزی که در آن چیزی یاد نگیریم و یا در اهداف مثبت پیشرفتی نداشته باشیم شب است .
آموزشگاه فناوری آن روی سکه کارگاه مدرسه
بر سرآنیم که گر زدست برآید فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
"از راه کارهای پرورش خلافیت یکی هم تجزیه – ترکیب و تحلیل مفاهیم و کلمات است."
راه کار فوق را می توان برای حل مشکلات به شرح زیر تعمیم داد . برای حل مشکلات ، یکی از راه کارها آن است که آن مشکل را به مشکلات کوچکتر تجزیه کنیم ، راه حل آن مشکلات کوچکتر به مراتب آسانتر می نماید ، آنگاه که مجموعه ی مشکلات کوچک شده را حل نمودیم در واقع به راه حل کل مشکل رسیده و بر آن فائق آمده ایم . برای مثال راه کار فوق را در مورد بزرگترین معضل درس آموزش حرفه و فن در مراحلی شامل زیر می توان خلاصه کرد:
الف) طرح مشکل
ب) تجزیه ی مشکل
ج) حل مشکلات تجزیه شده
د) جمع بندی راه حل مشکلات تجزیه شده و در نهایت رسیدن به حل مشکل اصلی
الف) طرح مشکل : بزرگترین مشکلی که معمولا از طرف همکاران خوب حرفه و فن آن هم در سرتاسر ایران مطرح می شود آن است که می گویند :"کارگاه نداریم" و یا آن که "کارگاه خوب نداریم" . در این مرحله بر حسب دستورالعمل فوق مشکل نداشتن کارگاه را به مشکلات کوچکتر تجزیه می کنیم به شرح زیر:
ب-( تجزیه ی مشکل به مشکلات کوچکتر):
1- فضا یا اتاق یا جایی برای کارگاه (آزمایشگاه فناوری) نداریم.
2- میز کار نداریم.
3- ابزار کارگاهی نداریم .
4- مواد کارگاهی برای کار نداریم ، مثل چوب – فلز نیم ساخته – سیم و ...
ج) مشکلات چند گانه کوچکتر فوق ، راه حل هایی به مراتب آسانتر از کل مشکل دارند .
برای مثال :
مشکل شماره ی 1 :" نبودن آزمایشگاه فناوری"
راه حل پیشنهادی برای مشکل شماره ی یک با عنایت به فکربکر پیشنهادی در یکی از جداول فکربکر مربوط به "امتحان کتاب" باز کتاب دوم این است که ، با همت دبیر محترم حرفه و فن و همیاری مدیر مدرسه تربیتی اتخاذ گردد که بزرگترین کلاس یا فضای آموزشی مجهز به نور و تهویه برای آزمایشگاه فناوری (کلاس ثابت) مانند آنچه که سال هاست در مورد آزمایشگاه علوم و کلاس های سمعی و بصری و حتی درس تربیت بدنی انجام می گیرد، در نظر گرفته شده و از آن فضا برای آموزش بخش تئوری و قسمت فعالیت های عملی ، زیر نظر دبیر محترم حرفه و فن مورد استفاده قرار گیرد . "البته در صورتی که همه ی کلاس ها دارای ابعاد مساوی باشند." ، انتخاب یک کلاس به منظور فوق در طبقه ی همکف و یک انبار آزمایشگاه فناوری جوابگو خواهد بود . لازم به تذکر است که ثابت کردن کلاسی برای آزمایشگاه فناوری حرفه و فن هیچ مشکلی در برنامه نویسی برای مدیران محترم در پی نخواهد داشت .
ضمن آن که در آینده با اشاعه ی روش های تدریس فعال ضرورتا ً همه ی دروس به صورت کارگاهی و در کلاس های ثابت ، تدریس خواهند شد . بدین ترتیب با عنایت به فکربکر "طرح کلاس ثابت، دانش آموز سیار" اولین جزء مشکل در همه ی مدارس حل خواهد شد . (اختصاص بزرگترین کلاس بصورت ثابت برای تئوری و عملی حرفه و فن ).
مشکل شماره ی 2 :"نبودن میز کارگاه"
در کلاسی که برای آزمایشگاه فناوری در نظر گرفته می شود برای میزهای بزرگ کارگاهی البته جایی وجود ندارد. به جای آن میزهای بزرگ می توان:
الف) از پایه های عمودی از جنس قوطی های 10در10 یا 12در12 که به صورت موقتی یا دائم در چهارگوشه کلاس در زمین ثابت می شود استفاده نموده و گیره ها را روی آن نصب کرد .
ب) اگر در دیوار کلاسی ستون های عمودی فلزی به کار رفته باشد با اتصال چند قوطی شماره ی 10در10 به طول حدود سی سانتی متر به صورت افقی در ارتفاع معین نسبت به متوسط قد دانش آموز به ستون های عمودی از طریق جوشکاری جایگاه هایی برای نصب گیره در چند نقطه آزمایشگاه فناوری به صورت دائمی فراهم خواهد شد .
ج) اگر به هر دلیل امکان نصب گیره به روش های فوق الذکر وجود ندارد می توان از میزهای کوچک و ساده سیار که روی آن ها گیره نصب شده در مواقع لزوم به کلاس آورد ساخت این نوع میز به کمک پروفیل بسیار ساده و ارزان خواهد بود .
برای تهیه ی گیره ی ارزان قیمت هم که بتواند نیاز های کار عملی درس آموزش حرفه و فن را پاسخگو باشد (به مجله ی رشد تکنولوژی آموزشی شماره ی مسلسل 141 – دوره ی هفدهم اردیبهشت 81- صفحات 30 و 31 مراجعه نمایید)
مشکل شماره ی 3 :"نبودن ابزارهای کارگاهی"
این مشکل با اجزای منسجم و هماهنگ طرح "فرآیند ایجاد کارگاه های خانگی" توسط همکاران خوب حرفه و فن قابل حل خواهدشد .لذا پیشنهاد می شود که طی بخشنامه ای همکاران عزیز حرفه و فن را به اشاعه و ترویج کارگاه های خانگی نوسط دانش آموزان عزیز ترغیب نمایید .(به دلیل اهمیت موضوع به ردیف فهرست همین گروه تحت عنوان "کارگاه خانگی" مراجعه فرمایید)
زمانی که حداکثر دو تا سه هفته (زمان تدریس واحد یکم کتاب) از شروع سال تحصیلی و شروع فعالیت برای ایجاد کارگاه خانگی گذشت نتیجه ی این فعالیت های همکاران عزیز و دانش آموزان که زیر نظر اولیاء فعال شده است . درخانه ها نمود عینی پیدا خواهد کرد، و البته به مرور زمان طی دستورالعمل به همه ی ابعاد زمان و مکان دانش آموز گسترش خواهد یافت . کافی است همکار عزیزمان یک جلسه قبل از شروع تدریس هر واحد (به جزفناوری و سیستم که ابزارهای کمک آموزشی آن را خود همکار تهیه و به کلاس می آورد) لیست ابزارها و وسایل مورد نیاز را در تابلو نوشته و از گروه ها بپرسد که هر گروه کدام وسیله و ابزار را در کارگاه خانگی داشته و برای دو هفته به صورت امانت به مدرسه می آورند؟ با توجه به آن که اولا ابزار ها و وسایل مورد نیاز معمولا محدود هستند و به دلیل تعدد دانش آموزان و ثانیا به دلیل توجه اولیا به گسترش درس حرفه و فن از مدرسه تا خانه و نهایتا به دلیل خلاقیتی که در همکاران مان وجود دارد کم و بیش با توجه به امکانات موجود خانه ها ابزارهای مورد نظر برای مدتی معین و محدود در آزمایشگاه فناوری مدرسه (کلاس ثابت آموزش حرفه و فن ) مورد استفاده واقع و سپس به کارگاههای خانگی عودت داده می شود و این روال تا پایان سال ادامه خواهد یافت .
مشکی شماره ی 4 : "نبودن مواد کارگاهی"
معمولا این مشکل نسبت به سایر مشکلات کمتر رخ نموده است و دلیل آن وجود نوعی ارتباط و همکاری بین دبیر محترم و مدیریت مدرسه از یک طرف و اولیاء علاقه مند به همکاری می باشد بطوریکه از هر نمونه مواد قابل استفاده و مورد نیاز در انبار و یا کارگاه همه مدارس کم و بیش وجود دارد و البته به دلیل اختصاص قسمتی از بودجه مدرسه و در صورت لزوم امکان خرید وجود دارد .
یادآوری مهم :
مطالب پیشهادی که تحت عنوان حل بزرگترین معضل درس حرفه و فن یعنی نبودن کارگاه مکتوب گردید تنها و تنها راه حلی تحت عنوان " آن روی سکه" بود . توجه آن روی سکه دربرخورد با همه مسائل زندگی و از هر نوع خود از روش هایی شکوفایی خلاقیت است ، تنها اشکالی که به ارائه راه حل فوق می بینیم آن است که ممکن است حل مسئله از طریق عادی و قبلی یعنی اختصاص بودجه و هزینه آن در مدارس کم رنگ و یا فراموش گردد . یادآوری مهم آن است که هر راه حل بدون و فقه به موازات یکدیگر تعقیب شود تا در کمترین زمان به بیشترین نتیجه برسیم . به بیان دیگر با چند تیر یک نشان بزنیم !! و احتمال اصابت تیرها به هدف را افزایش دهیم .
اجمالی معر فی شیوه های تدریس فعال
اساس کار در شیوه های تدریس فعال که ضرورت استفاده از آن در سال های اخیر مورد توجه قرار گرفته و کتب حرفه و فن نیز با توجه به گرایش فوق تدوین شده است ، تبادل اطلاعات و تجارب به صورت دو سویه و یا چند سویه است . در تدریس به روش های سنتی تبادل اطلاعات یک سویه بود . باید معلم می گفت و دانش آموز می شنید تا حفظ کند ، مبادله ی اطلاعات به صورت قالبی و از پیش ساخته شده از طرف معلم به دانش آموز بود و جریان ارزشیابی بر خلاف این منوال. شیوه ی آموزش فوق که متاسفانه شیوه ی غالب در آموزش و پرورش و حتی بعضی موسسات عالی بوده است دارای نارسایی های زیادی است از جمله : قالبی شدن در حفظ مطالب- عدم توانایی تعمیم آموخته ها به نیاموخته ها و تاکید بر نیروی حافظه به جای عنایت به یادگیری در فرآیند تدریس .
در تدریس به شیوه های فعال(دو سویه و چند سویه) فرآیند کار تدریس،به طریقی است که دانش آموزاز معلم می آموزد و دانش آموز از دانش آموز یاد می گیرد. بنابراین افکار همه در کلاس به صورت هدایت شده و سامان یافته حول محور موضوع مطرح شده در کلاس فعال است، امکان استفاده از افکار دیگران در راستای مسئله ی طرح شده وجود خواهد داشت و در پایان که با هدایت معلم نتیجه ی تلاش افکار جمع بندی می شود، همه به نوعی احساس رضایت درونی می رسند و نتیجه ی به دست آمده را که خود گروهشان در کسب آن شریک بوده اند ، یاد می گیرند . و مهمتر از این ، یاد می گیرند که "چگونه یاد بگیرند" و این نتیجه ی فرآیند محوری تدریس فعال می تواند یادگیری را در گستره ابعاد زمان و مکان امتداد بخشد .
چنین گفت پیغمبر راستگوی زگهواره تا گور دانش بجوی
شیوه های تدریس فعال دارای مزایای زیادی است . از جمله تحرک فکری همه ی فرگیران – تمرین در بکار گیری فکر برای مسائل زندگی- تقدم یادگیری بر حافظه- امکان تعمیم آموخته ها به نیاموخته ها- نشاط در حین یادگیری- تقویت قوه ی بیان و نگارش- تقویت اعتماد به نفس در برخورد با مشکلات- شکوفایی و تقویت تجزیه و تحلیل مفاهیم.
فعال تعدد شیوه ای تدریس
روش های تدریس فعال بسیار متعدد و متنوع اند و دبیر بنا به تشخیص خود نسبت به زمان ومکان و موضوع درس و سطح علمی فرگیران ، یک یا چند شیوه را در فرآیند تدریس انتخاب و اجرا می کند . بهترین انتخاب آن است که با توجه به زمان ومکان و موضوع درس و پیش یافته های علمی دانش آموزان ، دبیر خلاقانه تلفیقی از چند شیوه را انتخاب و اجرا نماید مسلما نبوغ دبیر مانع از آن خواهد شد که این تلفیق در کلاس ها و یا ساعات بعدی عینا تکرار شود ، که این تکرار خود ناسخ آفرینشگری است. بعضی شیوه های تدریس فعال مانند طوفان فکری –بحث گروهی –یاران در یادگیری-محاکم قضایی- حل مسئله- ایفای نقش- تفکر استقراری- بدیعه پردازی- عقل رشد یابنده- خودگرانی در یادگیری و ده ها روش تدریس فعال و تلفیقی از آن ها می تواند مورداستفاده همکاران خوب درس حرفه و فن قرار گیرد . برای اطلاع بیشتر همکاران عزیز را به کتب زیر ارجاع می دهیم .
1- عنوان : راهبردهای تدریس ، نویسنده: دونالت سی اورلیچ ، مترجم : مهجور غیاثی ، انتشارات : نشر ساسان.
2- عنوان : الگوهای تدریس ، نویسنده: بورس جویس و همکاران(3 جلد) ، مترجم : محمد رضا بهرنگی ، انتشارات : نشر کتاب
3- عنوان : الگوهای جدید تدریس ، نویسنده روبرت جی شفر ، مترجم : محمد رضا بهرنگی .
4- عنوان : روش های فعال تدریس در برنامه های پرورشی وزارت آموزش و پرورش (معاونت پرورشی) که راهنمای معلم پرورشی دوره ی متوسطه است ، انتشارات تربیت .
به نام خدای شنونده ی دانا
سوره مبارکه بقره قسمتی از آیه ی 224
قوانین تصویب شده در کلاس های آموزش فعّال
1_ مسخره کرن دیگران ممنوع است.
2_ هرگونه بی نظمی در کلاس ممنوع است.
3_ از آزادی ها سوء استفاده نشود.
4_ همه در کلاس موقع شناس باشند.
5\_ همه حق دارند با اجازه دبیر صحبت کنند.
6_ همه وظبفه دارند به دیگران احترام بگذارند.
7_ همه سعی کنند در کلاس ، فعّّال باشند.
8_ همه باید به صحبت دیگران گوش فرادهند.
9_ همه باید نکات مثبت نظر دیگران را به نظر خود بیفزایند.
10_ همه باور کنند که می توانند "ایده ی نو" ارائه دهند.
11_ همه روابط صمیمانه و دوستانه را مراعات کنند.
12_ همه بدانند که ایثار و محبّت، دو کلید طلایی ارتباط هستند.
به نام خدای سست کننده مکر کافران سوره مبارکه انفال قسمتی از ایه ی 18
از هر دری سخنی – شماره 1
دفترچه حرفه و فن من
دفتر حرفه و فن من هشتاد برگی است و چهار بخش دارد:
الف: بخش اول؛ که شامل 50% صفحات (40 برگ) است ، به پرسش های کتب اختصاص دارد که پاسخ آن ها را از یافته های کلاس و مطالب کتاب استخراج می کنم و یاد می گیرم.
ب: بخش دوم؛ که شامل 15% صفحات دفتر است (12 برگ) ، کشکول کلاس حرفه و فن است! بدین معنی که یافته های متفرقه فراگرفته از درس و بحث گروهی را حتی اگر خارج از موضوع درس باشد در ان می نویسم.
ج: بخش سوم؛ که شامل 15% دیگر از صفحات است ( 12برگ) مربوط به گزارش ایجاد کارگاه خانگی من است. فرآیند ایجاد این کارگاه را بر اساس نیاز و تعمیم مراحل مختلف درس فنّاوری (حل مسئله) در کلاس حرفه و فن یاد گرفته ام و در خانه ایجاد کرده ام و عکسی از کارگاه خود تهیه و در صفحه اول این بخش از دفترچه چسبانیده ام .
د: بخش چهارم؛ مطالب این بخش از دفترچه من مربوط به گزارس انجام فعالیتهای گروهی و تحقیقاتی پیش نهادی کتاب و دبیر است که با همیاری دوستان هم گروه خود در خانه و مدرسه انجام داده ام ، در این بخش خلاصه تحقیقات و یا مطالعات خارج از کتاب اما مربوط به موضوعات درس را نیز یادداشت می کنم.
دفتر حرفه و فن من یادداشت تجربیات فنی من و آموزه های فوت و فنّ من است!
بد نیست بدانید که : در ابتدای بخش دوم دفتر حرفه و فن با توجه به مراحل فناوری؛ دستورالعملی با راهنمایی دبیر حرفه و فن به شرح زیر نوشته ام و در بلند مدت اجراء خواهم کرد.
فرایند ایجاد کارگاه خانگی
1_ نیاز: با توجه به آنکه ابزار و وسایل داخل خانه وگاهی قسمت هایی از خانه دچارمشکلات جزئی می شوند برای رفع این مشگلات وانجام تعمیرات جزئی ازخانه وسیستم های خانگی نیاز به کارگاه کوچکی درخانه تحت عنوان «کارگاه خانگی » احساس می شود
2_ طراحی ذهنی: برای ایجاد کارگاه خانگی باید جایی در زیرزمین و یا گوشه انباری و یا پارکینگ و یا اتاق غیرقابل استفاده ای با اجازه ی پدر و مادر به ابعاد حدود یک در دو مترانتخاب شود و برای کسانی که آپارتمان نشین و یا اجاره نشین هستند، کارگاه خانگی می تواند داخل یک کمد یا جعبه ی چوبی یا فلزی شبیه جعبه ی ا بزار و یا بزرگتر انتخاب شود.
3_ مواد و ابزار: هر چه مواد و ابزار از رشته های مختلف فنی به صورت متفرقه در خانه وجود دارد با اجازه ی پدر و مادر می تواند قسمتی از مواد و ابزار این کارگاه کوچک باشد.
4_ دانش و مهارت: دانش و مهارت ِ کاردر کارگاه خانگی را در مدت سه سال دوره راهنمایی به کمک پدر در خانه وزنگ حرفه و فن درمدرسه، به مرور زمان یاد خواهیم گرفت.
5_ تولید (اقدام به حلّ مسئله): با توجه به احساس نیازبه کارگاه خانگی و بر اساس طرح ذهنی و ضمن همفکری با اعضای خانواده محلّ کارگاه را در خانه انتخاب و ضمن تمیزکاری مجموعه مواد و ابزار فنی موجود در خانه را به آن جا منتقل نموده و با نظمی خاص می چینیم. بهتر است در صورت امکان از یک کمد فلزی یا چوبی ِ غیرقابل استفاده در خانه برای این کارگاه استفاده کنیم.
6_ ارزیابی (ارزش یابی):مراحل ازریابی این کارگاه به شرح زیر پیشنهاد می شود:
الف : تهیه یک لیست از کمبود ابزار در این کارگاه
ب : برنامه ریزی جهت تهیه ی ابزار های مورد نیاز در بلندمدت از محل قسمتی از پول توجیبی و جوایزی که قرار است خانواده برایمان بخرد و سوغات هایی که قرار است برایمان بیاورند و کادوهایی که قرار است به ما هدیه بدهند. ( با توجه به لیست کمبود ابزارهای کارگاه به خانواده پیشنهاد کنیم که به جای هدیه و جایزه و کادو کمبودهای ابزار کارگاه خانگی را تهیه کنند )
برای مثال مجموعه ی کادوهای یک جشن تولد از پیش برنامه ریزی شده می تواند منجر به تأمین ابزارهای کارگاه خانگی شود.
ابزارهای مورد نیاز در شروع کار می تواند ابزارهای ساده ای مانند فازنما (فازمتر) ، انبردست ، دَم باریک ، چوب سای ، کمان ارّه ی مویی ، چکش ، کمان ارّه ی آهن بُر ، سوهان ، خط کش فلزی ، گونیا ، مغار ، کاردک ، قلم مو ، انواع پیچ گشا (پیچ گوشتی) ، هویه و یک گیره ی ساده باشد. و البته با گذشت زمان کامل تر می شود.
7_ فرآیند :برای هر کدام از شش مرحله فوق که انجام شود گزارشی کوتاه در بخش سوم دفتر حرفه و فن نوشته و در پایان سال تحصیلی از کارگاه خود عکسی تهیه و همراه دفتر حرفه و فن به دبیر ارائه دهید.
برای اطلاع بیشتر در مورد طرح ایجاد کارگاه خانگی به فهرست اصلی تحت عنوان کارگاه خانگی مراجعه فرمایید.
شروع بهره برداری از کارگاه خانگی
از این به بعد هر کار فنی ساده که با نظارت و آگاهی اولیاء در خانه انجام دادید از قبیل رنگ آمیزی ، تعویض لاستیک شیرهای خانه ، فناوری کارهای دستی ، انجام کارهای هنری و تعمیرات سیستم های خانگی (البته با نظارت اولیاء و رعایت اصول ایمنی) گزارش کوتاهی در مورد شرح انجام آن در حدود دو تا چند سطر با ذکر تاریخ در بخش سوم دفتر حرفه و فن خود نوشته و به کلاس ارائه دهید.
تذکر مهم : در انجام کارهای فنی رعایت نکات ایمنی و نظارت اولیاء لازم است.
قال و مقال اولی
به نام خدایی که از طاعت خلایق بی نیاز است.
سوره مبارکه آل عمران قسمتی از آ یه ی 97
نقش معلم در پرورش اندیشه و عواطف
اولین گام برای موفقیت در کار معلمی ، ایمان به رسالت معلم و عشق ورزیدن به شاگردان است .اگر به انسان هایی که ماه ها و سال ها با آن ها سروکار داریم ، علاقه مند نباشیم و نتوانیم ارتباط سالم برقرار کینم ، چگونه ممکن است بر آنان تاثیر بگذاریم و موجب تغییر و تحول آنان شویم؟
معلم باید از ویژگی های شخصیتی مطلوبی برخوردار باشد . زیرا شخصیت او ، علاقه و ایمانش از عوامل بسیار مهم و موثر در فرآیند آموزش است . اگر انسان بودن و انسان دوستی در هسته ی مرکزی فعالیت های ما معلمان قرار نگیرد ، هرگز در کار خود موفق نخواهیم بود .
علاوه بر برخورداری از شخصیت برجسته ، آگاهی و شناخت ما از اصول و روش های تعلیم و تربیت عامل مهم دیگری است که می تواند ما را در کار خود موفق و موید سازد .
معلم امروز بدون آگاهی از روانشناسی ، فلسفه و اصول و روش ها و فنون تدریس ، هرگزقادر نخواهد بود وظیفه ی خطیر خود را به نحو شایسته انجام دهد و زمینه ی رشد و شکوفایی استعداد شاگردانش را فراهم کند . او باید ضمن هماهنگی لازم بین ویژگی های فردی و فعالیت های آموزشی ، آموزش و یادگیری را برای آنان به صورت تجربه ای شیرین و لذت بخش در آورد . وظیفه ی ما در فرآیند آموزش ، تنها انتقال واقعیت های علمی نیست ، ما باید موقعیت مطلوب یادگیری را فراهم کنیم ، ما باید چگونه اندیشیدن و چگونه آموختن را به شاگردان بیاموزیم . اگر ما روش آموختن را به آنان یاد بدهیم ، آنان خود خواهند آموخت (فرآیند محوری) . شاگردان را نباید در برابر دانسته ها قرار داد ، بلکه باید آنان را با مساله روبرو کرد تا خود به کشف روابط میان امور و راه حل آن اقدام کنند . اگر پاسخ مستقیما در اختیار شاگردان قرار گیرد ، آنان را به کتاب و معلم متکی می سازد و سبب می شود از خود کوششی نشان ندهند ، در نتیجه رضایت خاطر از یادگیری به دست نیاورند و انگیزه ای یادگیری در آنان تضعیف گردد . آنچه مهم است کسب معرفت است نه حفظ مطالب ، از این جهت معلم نباید اصول و قواعدی را که شاگردان باید یادبگیرند به آنان بیاموزد ، بلکه سعی کند تا خودشان کشف کنند و بیابند .در "یادگیری اکتشافی " مهم این است که چگونه می آموزد. در واقع نگرش شاگردان بیش از میزان معلومات آن اهمیت دارد. شرایط آموزشی باید به گونه ای تنظیم شود که شاگردان بتوانند عقاید خود را با آزادی بیان کنند ، در مورد مسائل مختلف بیندیشند و بتوانند خود ، به اشتباهاتشان پی ببرند .معلم با طرح سوالات مستمر آنان را به تفکر و اندیشه وادار کند تا آنان با به کارگیری نیروی اندیشه راه حل آن را کشف کنند و بینش لازم را به دست آورند . اگرچه یادگیری اکتشافی ، موجب رضایت خاطر شاگردان می شود اما نیاز به معلم کارآزموده و توانا دارد تا از عهده ی اداره و کنترل کلاس برآید.
مدارس امروز با انتقال فراوان مفاهیم علمی و تمرین های تکراری بی معنا ، فرصت اندیشیدن را از شاگردان گرفته اند . علاوه بر این تنها انتقال معلومات برای اندیشیدن کافی نیست بلکه معلم باید شرایط اندیشیدن را ایجاد نماید . در ضمن اندیشیدن هدف نهایی نیست ، بلکه شاگردان با اندشیدن باید به شناخت صحیح دست یابند ، و این شناخت علمی صحیح ، آنان را به باور تثبیت شده برساند . در اثر ایجاد باور تثبیت شده است که گرایش به سوی عمل تحقق یافته و در نهایت به انجام عمل منجر خواهد شد . غالب معلمان همواره با روش های قالبی خاص و ایجاد محیط سخت انضباطی موجب حفظ کردن مطالب درسی که اصولا هیچ گونه سازگاری با محیط های سالم آموزشی ندارند ، شده ، عملا یک نوع حکومت استبدادی را در کلاس حاکم می سازند و جلوی هر گونه تفکر سالم را می گیرند . آنان نمی دانند که هدف از فعالیت های آموزشی در مدرسه از بر کردن و آموختن مطالبی که چندان ارتباطی با زندگی شاگردان ندارد ، نیست . بلکه آنچه که باید محور فعالیت های آموزشی قرار گیرد این است که شاگردان بیاموزند چگونه فکر و چگونه قضاوت کنند تا بتوانند درباره ی آینده ی خود و جامعه ی خود تصمیم بگیرند .
اگر روش های مناسب آموزشی اتخاذ گردند ، طرح مسائل و تشویق فعالیت های عقلانی و عاطفی ضمن ارائه ی معلومات معین از منبع همچون کتاب درسی نیز امکان پذیر خواهد بود در همین راستا معلم هر درس به جای مجبور کردن دانش آموزان به خفظ کردن و به خاطر سپردن کورکورانه ی مطالب درسی می تواند با طرح مسائل اساسی آن درس دانش آموزان راعلاقه مند به فراگیری مطالب درسی نموده و با روش های مناسب آموزشی از خود آن ها در گرفتن پاسخ مدد بجوید تا خود در این باره بیندیشند و به همان نتیجه ای که مورد نظر ماست دست یابند و دراین صورت است که یادگیری معنادار و پایدار خواهد بود . معلم باید عشق به اندیشیدن و شیوه ی اندیشیدن را در دانش آموزان تقویت کند ، اما واقعیت این است که اکثر معلمان از درگیر شدن فکری با دانش آموزان پرهیز می کنند . آنان کلاس های آرام و ساکت را برای تدریس و کسب تجارب یادگیری مطلوب تر تصور می کنند در حالی که اگر در فعالیت های آموزشی مساله ای وجود نداشته باشدو پیچیدگی و یادگیری و یا مشکل خاصی در جریان عادی تجربه ظاهر نگردد فراگیران فرصتی برای شرکت در فعالیت های فکری پیدا نخواهد کرد .
برخی معلمان معتقدند که بررسی مسائل مهم از قدرت کودکان و نوجوانان و جوانان خارج است و آن ها نمی توانند به چنین امر مهمی مبادرت ورزند . چنین تصوری اصولا پایه ی علمی و منطقی ندارد ، زیرا این دسته از معلمان ، نوجوانان و جوانان را با سالمندان مقایسه می کنند . نیازی نیست که کودکان مثل بزرگسالان بیندیشند ، یا مسائلی را که با فهم و اندیشه ی سالمندان تناسب دارد درک کنند . آنان در حد خود می توانند اندیشمندان خوبی باشند. اگر قرار است که انسان عاقلانه زندگی کند ، این انسان عاقل را معلم در مدرسه تربیت می نماید و از طریق انتقال تجارب و گسترش فهم و تعمیم و اندیشه ، او را فردی مفید برای جامعه بار می آورد . مدرسه باید نمونه ی کوچکی از زندگی واقعی دانش آموزان باشد،زیرا زندگی چیزی جز مواجه شدن با مسائل و حل آن نیست . مشکلات زندگی باید به صورت فعالیت های مختلف در کلاس درس مطرح شود ، و با راهنمایی معلمان حل گردد . اگر فرگیران اندشیدن را در مدرسه نیاموزند پس در کجا خواهند آموخت؟ معلم باید محیط آموزشی و امکانات یادگیری را آنچنان سازماندهی کند که به صورت زنده و منطقی با زندگی فرگیران ارتباط پیدا کند زیرا روش های نو و ابتکاری منطبق با زندگی آن ها ممکن است موقعیت کلاس را جذاب تر کند و رغبت و تلاش آنان را در امر یادگیری افزایش دهد . معلم باید دائما دانش آموز خود را در برابر مسائل مختلف قرار دهد ، و آنان را به تلاش ذهنی وادار کند ، و خود در مقابل نظریات آنان نقش مخالف اندیشمندی را بازی کند.
او از این که فرگیران در فرآیند تفکر ممکن است اشتباه کنند نباید بیم داشته باشد، زیرا هر جا تفکر جریان داشته باشد ، احتمال خطا نیز وجود دارد . معلمان باید موقعیت آموزشی را آن چنان فراهم کنند که دانش آموزان خود را در فعالیت های آموزشی سهیم و دخیل بدانند . در چنین وضعیتی است که ادامه جریان تفکر در محیط مدرسه امکان پذیر می شود ، و دانش آموزان احساس لیاقت و شایستگی خواهند کرد. یکی از مهمترین وظایف معلم باید بازسازی اندیشه ی فراگیر باشد.او باید قادر باشد در روند فعالیتها ، باورها و اطلاعات گذشته و مورد قبول فرگیران را مورد سئوال قرار دهد . دانش آموزان باید در جریان تعلیم و تربیت شهامت لازم را کسب نمایند و استعداد خود را رشد دهند تا بتوانند در برخورد با امر تازه در باورها و اطلاعات خود تجدیدنظر کنند و آن ها را دوباره بسازند تا از این راه وجود خود را به عنوان یک فرد تربیت شده تثبیت کنند . ایجاد حس اعتماد نیز از عواملی است که در ایجاد شرایط تفکر باید مورد توجه ویژه ی معلم قرار گیرد . معلم باید شرایط آموزشی را به گونه ای ترتیب دهد که دانش آموزان مطمئن شوند که اختلاف نظر آنان با معلم مشکلاتی را درپی نخواهد داشت. همه ی معلمان می دانند که چگونه فرگیران در موقع حساس طرد شدن از انجام فعالیت کناره گیری می نمایند. زیرا طرد غیر منطقی نظریات شاگردان در واقع طرد خود آن هاست . در جایی که اعتماد وجود نداشته باشد ، ممکن است شاگردان شرکت در فعالیت فکری را جدی نگیرند . بهرحال تا آن جا که ممکن است باید روابط انسانی حاکم بر مدرسه را بر اساس اعتماد بنا نمود و البته ایجاد چنین شرایط برای اندیشیدن کارآسانی نخواهد بود . به عبارت دیگر ، ایجاد شرایط مطلوب اندیشیدن همراه با حس اعتماد، مهمتر و مشکل تر از انتقال و آموزش حقایق معین در فرآیند آموزش و پرورش است .
اکثر مربیان و معلمان واکنش های اسف انگیز و شاید اجتناب ناپذیر دانش آموزان بر ضد مدرسه و کلاس درس را نتیجه ی عدم علاقه و مهارت آنها می دانند و آن را بزگترین مانع در فرآیند آموزش تصور می کنند ، در حالی که رشد استعداد و پرورش تفکر در این نکته نهفته است که آنان مسائل و تجربیات واقعی زندگی فرگیران را به عنوان وسیله ای در کار تدریس و پرورش تفکر فراموش کرده اند، و با تحمیل حفظ و تکرارهای نامفهوم و بی هدف ، هرگونه انرژی و رغبت را در آنان از میان برده اند . برخی کلاس ها به قدری بی روحند که فرار از آن ها به منظور کشف انگیزه که عامل اساسیدر ایجاد شرایط مساعد یادگیری هستند ضروری به نظر می رسد. به راستی چرا برخی دانش آموزان از کلاس بیزارند؟ آیا کلاس درس نمی تواند همچون محیط واقعی زندگی برای آنان جالب باشد؟.
عده ای ازمربیان و معلمان معتقدند که می خواهند با فعالیت های بی روح و تکرار های بی معنی فرگیران را برای زندگی آماده کنند !!! راستی زندگی کجاست؟ حقیقت امر این است که زندگی جایی است که افراد در آن جا به تلاش و اندیشه می پردازند . بنابراین ، کلاس و محیط مدرسه جزء ، زندگی دانش آموزان است . هیچ نیازی نیست که برای جستجوی زندگی , کلاس و مدرسه را ترک کنیم . معلم نمی تواند دوره ای از بهترین دوران زندگی فرگیران خود را با فعالیت های غلط خود و با تصوری واهی تباه کند ، و جلوی هر گونه فعالیت و رشد اندیشه را با رفتار خشک تکراری خود مسدود نماید . اگر روزی دانش آموزان و معلمان از رسانه های گروهی بشنوند که " فردا مدرسه تعطیل است " چه واکنشی نشان خواهند داد؟ لابد خواهید گفت : که خوشحال خواهند شد . آیا محیطی که بستن و تعطیل کردن آن برای معلم و دانش آموز خوشحال کننده باشد، جای تعلیم و تربیت است ؟ آیا لازم نیست در نگرش های خود تجدید نظر کنیم ؟ آیا نوجوانان را در پشت نیمکت های نامناسب زندانی کردن و هر گونه فعالیت و تلاش فطری و طبیعی را از آنان گرفتن و نظرات و خواست های خود را به آنان تحمیل کردن ، مفهومی جز این می تواند داشته باشد؟
آنچه در یک نظام آموزشی مهم است تعداد قبولی نیست بلکه شرایط و موقعیت آموزشی است که معلم و شاگردان در آن به فعالیت اشتغال دارند . بیاییم به جای فعالیت های آموزشی کورکورانه ، تغییر اساسی در نگرش خود نسبت به آموزش و روش تدریس خود به عمل می آوریم . بیاییم بیش از این با برنامه های فشرده و تکراری فرصت اندیشیدن را از آنان نگیریم . بیاییم فضای فیزیکی ، عاطفی و علمی مدرسه را برای رشد علمی ، اجتماعی و عاطفی فرزندان این مرزوبوم مطلوب نماییم . به جای تحقیر و تنبیه به آنان شخصیت دهیم و در کنار خانواده ها و با همکاری آنان ، چگونه آموختن ، چگونه اندیشیدن و چگونه زندگی کردن را به شاگردان خود بیاموزیم . بیاییم در فرآیند تدریس به رشد همه جانبه ی آنان یعنی رشد جسمی ، عاطفی ، اجتماعی ، سیاسی ، اخلاقی و دینی آنان توجه داشته باشیم و مفاهیم علمی را بر اساس درک و شعور آنان ارائه دهیم و بالاخره بیاییم در محیط های آموزشی به دانش آموزان به جای تنفر از مدرسه و معلم ، علاقه و ایمان به حرکت و پویایی ، رشد و تعالی و نشاط زندگی را آموزش دهیم .
چند پیام آموزشی،تربیتی
مطالعه و بررسی فعالیت های آموزشی نشان می دهد که درک مفاهیم تدریس شده ، بستگی به "ارتباط مطلوب" معلم و شاگرد دارد .
در جریان ارتباط های آموزشی ، معلم را می توان کلید و عامل اصلی کنترل و هدایت رفتار فرگیران و نیروی موثر در برقراری ارتباط و سودمندی آن در کلاس دانست .
اگر فعالیت های آموزشی معلم در کلاس درس برای شاگردان تازه نباشد مورد توجه آنان واق نخواهد شد و در نتیجه ارتباط مطلوب برای یادگیری صورت نخواهد گرفت .
خلوص نیت ، عدالت در برخورد با شاگردان ، وقت شناسی ، شخصیت متعادل ، تسلط برمحتوا و موضوع درس روش تدریس مناسب ، ایجاد رابطه و پیوند بین جامعه و مدرسه و آگاهی از فنون و مهارت ها ی آموزشی از ویژگی های مهم شخصیتی معلم است .
نوجوانان متمرد، سرکش، یاغی و منفی گرا، هنگام مواجه با صمیمت و شخصیت دادن، به راحتی خلع سلاح می شوند و عقب می نشینند و ابرهای تیره و ضخیمی که بر روابط آنان و اولیای مدرسه سایه افکنده برطرف و فضا به آسمانی صاف و روشن تبدیل می شود .
تا حدود زیادی روش تدریس موفق به هنر معلمی مربوط می شود . برخی از صاحب نظران معتقدند" تعلیم و تربیت علم است و معلمی هنر است" البته هنری که قابل اکتساب است می توان آن را فرا گرفت .
روش های تدریس تا آن جا در امر آموزش اهمیت دارد که گروهی از علمای تربیتی ، تسلط به روش های تدریس را مهم تر از دانش و اطلاعات علمی معلم دانسته اند . تجربه نشان داده است معلمانی که به روش های تدریس مسلط بوده اند، از دیگر همکاران خود که تنها به اطلاعات علمی تکیه داشته اند، موفق تر بوده اند .
آموزش راههای رسیدن به حقیقت مهم تر از خود حقیقت است . این راهها را به شاگردانمان نشان دهیم .
در تربیت غالبا روش غیر کلامی رساتر از روش کلامی است :" ربّ سکوتِ اَبلغُ من الکلام"
در تربیت اصیل، الگوهای علمی موثرتر از آموزش های کتابی است .
دانش آموزان ما چیزی را یاد می گیرند که به آن نیاز دارند ، پس مطالب را بر کانون نیاز آنان متمرکز سازید .
برای خلاقیت و پرورش معرفت نوجوانان آنان را در برابر ندانسته ها قرار دهید تا خود دانستن را کشف کنند .